Strona główna

Informacja na temat nowego systemu gospodarowania odpadami komunalnymi

W dniu 1 stycznia 2012 r. weszła w życie podpisana 15 lipca 2011 r. przez prezydenta RP zmiana ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, która wzorując się na doświadczeniach innych krajów europejskich zmienia dotychczasowy system gospodarowania odpadami komunalnymi.

 

Nowy system zakłada, że samorząd, który jest odpowiedzialny za wszystko to, co służy lokalnej społeczności, powinien być również odpowiedzialny za odebranie i właściwe zagospodarowanie odpadów.

W nowym systemie gospodarki odpadami komunalnymi gmina będzie miała wpływ na każdy z jego elementów i dzięki temu będzie mogła kształtować sposób gospodarowania odpadami komunalnymi na swoim terenie. Jednakże najpierw każda gmina będzie zobowiązana zorganizować system gospodarki odpadami komunalnymi, zgodnie z zapisami ustawy oraz z uwarunkowaniami miejscowymi. Ustawa daje czas na wprowadzanie poszczególnych elementów systemu tak, aby najpóźniej 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy zaczął on działać. Jest to dla samorządów ogromne wyzwanie, do podjęcia którego powinny się dobrze przygotować. Ustawodawca, dzięki przepisom przejściowym wskazał kolejność wprowadzania poszczególnych etapów nowego systemu.

 

Podmiot prowadzący działalność w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości posiadający wpis do rejestru działalności regulowanej będzie mógł odbierać odpady komunalne na zlecenie gminy, jedynie w przypadku, gdy zostanie wyłoniony w drodze przetargu. Gmina nie ma innej możliwości wyłonienia podmiotu. Jednostki budżetowe gminy, jeżeli chcą prowadzić działalność polegającą na odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości na zlecenie gminy są zobowiązane stanąć do przetargu (w tym celu – zgodnie z ustawą o gospodarce komunalnej - będą musiały przekształcić się w spółki prawa handlowego). Jedyny wyjątek od tej zasady, to przypadek opisany w art. 6f ust. 2 ustawy – w przypadku rozwiązania umowy na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, wójt, burmistrz, prezydent miasta jest obowiązany niezwłocznie zorganizować przetarg na odbieranie odpadów komunalnych, jednak do czasu rozstrzygnięcia przetargu gmina zapewnia wykonanie tych usług w trybie zamówienia z wolnej ręki.

 

Gmina ma możliwość wyboru rodzaju przetargu, który ogłosi. Może ogłosić przetarg na odbieranie odpadów komunalnych (w tym przypadku w umowie wskaże podmiotowi, do których instalacji ma kierować odpady) lub może ogłosić przetarg na odbieranie i zagospodarowanie odpadów komunalnych (w tym przypadku nie wskazuje, do których instalacji powinny być kierowane odpady komunalne).Gmina licząca powyżej 10 tys. mieszkańców może podzielić swój obszar na sektory i wówczas dla każdego z sektorów musi ogłosić osobny przetarg.

Nowym obowiązkiem gminy, obowiązującym ją już od dnia wejścia w życie ustawy jest dokonywanie corocznej analizy stanu gospodarki odpadami komunalnymi. Analiza ta ma zweryfikować możliwości techniczne i organizacyjne gminy w zakresie możliwości przetwarzania odpadów komunalnych, potrzeb inwestycyjnych, kosztów systemu gospodarki odpadami komunalnymi. Ma również dostarczyć informacji o liczbie mieszkańców, liczbie właścicieli nieruchomości, którzy nie wykonują obowiązków określonych w ustawie, a także ilości odpadów komunalnych wytwarzanych na terenie gminy, a w szczególności zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych oraz pozostałości z sortowania przeznaczonych do składowania. Analiza ma dostarczyć niezbędnych informacji dla stworzenia systemu gospodarki odpadami komunalnymi.

Kolejnym terminem wskazanym w ustawie jest data aktualizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, która powinna zostać uchwalona nie później niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Wraz z uchwałą w sprawie przyjęcia wojewódzkiego planu gospodarki odpadami sejmik województwa podejmuje uchwałę w sprawie wykonania wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, w której wskazuje regiony gospodarki odpadami komunalnymi, wraz z gminami wchodzącymi w skład regionów, regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych, instalacje do zastępczej obsługi regionów. W późniejszych uchwałach będą również wskazywane regionalne instalacje do przetwarzania odpadów komunalnych, nie spełniające wymogów ochrony środowiska, których modernizacja jest niemożliwa ze względów technicznych lub nieopłacalna z przyczyn ekonomicznych. Ta część wojewódzkiego planu stanie się aktem prawa miejscowego.

W ten sposób gminom i podmiotom odbierającym odpady zostaną wskazane instalacje, do których będą zobowiązane kierować określone rodzaje odpadów. Do regionalnych instalacji do przetwarzania odpadów komunalnych (a w przypadku ich awarii lub braku – do instalacji wskazanych jako zastępcze), zgodnie z ustawą powinny być przekazywane zmieszane odpady komunalne, odpady zielone oraz pozostałości z sortowania przeznaczone do składowania.

 

Po uchwaleniu aktualizacji wojewódzkiego planu gospodarki odpadami, rada gminy jest zobowiązana dostosować do niego zapisy regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie gminy, w terminie 6 miesięcy.

Kolejnym terminem przejściowym nałożonym przez ustawodawcę jest termin podjęcia uchwał:

 

- w sprawie metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ustalenia stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- w sprawie terminu, częstotliwości i trybu uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

- w sprawie wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, składanej przez właściciela nieruchomości o miejscu i terminach jej składania, a także o terminie złożenia pierwszej deklaracji,

- w sprawie szczegółowego sposobu i zakresu świadczenia usług  w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości i zagospodarowania tych odpadów w zamian za uiszczoną opłatę.

 

Uchwały te rada gminy jest zobowiązana podjąć nie później niż 12 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Powinny one wejść w życie nie później niż 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Podjęte uchwały staną się podstawą systemu gospodarki odpadami komunalnymi na terenie gminy.

Jedną z podstawowych uchwał podjętych przez radę gminy będzie uchwała w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Określi ona stawkę opłaty a także sposób jej obliczenia. To, ile zapłaci jedno gospodarstwo domowe, może zależeć od liczby mieszkańców albo od ilości zużytej wody albo od powierzchni nieruchomości. Możliwość wyboru metody ma pomóc samorządom sprawiedliwie naliczać opłaty. Rada gminy będzie mogła również określić jedną stawkę opłaty dla gospodarstwa domowego. Podstawą naliczenia opłaty będzie deklaracja składana przez właściciela nieruchomości.

Aby upowszechnić selektywne zbieranie odpadów „u źródła” ustawodawca nakazał określić niższą stawkę opłaty, jeżeli odpady będą zbierane w sposób selektywny.

 

Wpływy z opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi pokryją koszty funkcjonowania systemu, obejmujące koszty:

 

- odbierania, transportu, odzysku i unieszkodliwiania odpadów komunalnych,

 

-  tworzenia i utrzymania punktów selektywnego zbierania odpadów komunalnych,

-  obsługi administracyjnej systemu.

Tak precyzyjne określenie przez ustawodawcę celów, na które mają być przeznaczone wpływy z opłat sprawi, że opłata ta będzie odzwierciedlała realny koszt zagospodarowania odpadów komunalnych na terenie gminy.

Od dnia, w którym podjęte zostaną uchwały wójt, burmistrz, prezydent miasta jest zobowiązany przeprowadzić, w sposób zwyczajowo przyjęty kampanię informacyjną na temat praw i obowiązków właścicieli nieruchomości określonych w podjętych uchwałach.

Szczegóły dotyczące tej kampanii nie zostały określone w ustawie. Gmina, biorąc pod uwagę swoje uwarunkowania lokalne może wybrać taki sposób, który uzna za najbardziej skuteczny.

Ostatnim etapem okresu przejściowego jest wejście w życie uchwał rad gmin. Powinno mieć to miejsce nie później niż 18 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Wejście w życie uchwał oznacza, że od tego dnia na terenie gminy ruszy nowy system gospodarki odpadami komunalnymi –właściciele nieruchomości zaczną uiszczać na rzecz gminy opłaty, a gmina przejmie ich obowiązki w zakresie gospodarowania odpadami komunalnymi.

Do tego czasu powinny zostać rozstrzygnięte przetargi i zawarte umowy na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości.

 

Całość zmian systemowych powiązana jest z monitorowaniem sposobu postępowania z odpadami komunalnymi przez właścicieli nieruchomości, przedsiębiorców oraz gminy. Aby usprawnić kontrolę i monitorować osiągnięcie poziomów, jednym z nowych zadań nałożonych zarówno na gminy, jak i podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, będzie obowiązek składania sprawozdań z realizacji nałożonych na te podmioty zadań. W szczególności, obowiązek ten będzie odnosił się do osiągnięcia określonych poziomów odzysku i recyklingu odpadów komunalnych oraz redukcji masy odpadów ulegających biodegradacji kierowanych na składowiska.

Obowiązek składania sprawozdań będzie spoczywał na:

- podmiotach odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości – obowiązek kwartalnego sprawozdawania gminie,

- podmiotach prowadzących działalność w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych obowiązek kwartalnego sprawozdawania gminie,

- wójcie, burmistrzu, prezydencie miasta – obowiązek rocznego sprawozdawania marszałkowi   województwa oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska,

-  marszałku województwa – obowiązek rocznego sprawozdawania Ministrowi Środowiska.

 

Jednocześnie, wprowadzono szereg administracyjnych kar pieniężnych, które będą nakładane na wszystkie podmioty biorące udział w systemie gospodarowania odpadami komunalnymi, które nie wywiązują się ze swoich obowiązków. Gminom grozi kara za:

-  niezorganizowanie przetargu na odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości – od 10 000 zł do 50 000 zł;

-  nieterminowe przekazanie sprawozdania – 100 zł za każdy dzień opóźnienia;

- nieosiągnięcie poziomów odzysku, recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji – iloczyn stawki opłaty za składowanie zmieszanych odpadów komunalnych i brakującej masy odpadów komunalnych [Mg].

Administracyjne kary pieniężne na gminy będzie nakładał w drodze decyzji wojewódzki inspektor ochrony środowiska i będą one przekazywane na rachunek wojewódzkiego funduszu ochrony środowiska. Na wniosek wójta, burmistrza lub prezydenta miasta wojewódzki inspektor ochrony środowiska będzie mógł zawiesić zapłatę kary pieniężnej nałożonej na gminę na okres konieczny do podjęcia działań naprawczych, nie dłuższy jednak niż 5 lat. Po usunięciu przyczyny nałożenia kary ulega ona umorzeniu.

 

W przypadku przedsiębiorców odbierających odpady komunalne kary grożą za:

-  mieszanie selektywnie zebranych odpadów komunalnych- od 10 000 zł do 50 000 zł;

- nieprzekazywanie zmieszanych odpadów komunalnych, odpadów zielonych, pozostałości z sortowania do regionalnej instalacji do przetwarzania odpadów - od 500 zł do 2 000 zł za pierwszy ujawniony przypadek, za kolejne wykreślenie z rejestru na okres 3 lat;

- odbieranie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości bez wymaganego wpisu do rejestru - 5 000 zł za pierwszy miesiąc, 10 000 zł za kolejne;

-  nieosiągnięcie poziomów odzysku, recyklingu, przygotowania do ponownego użycia oraz ograniczenia składowania odpadów ulegających biodegradacji – iloczyn stawki opłaty za składowanie zmieszanych odpadów komunalnych i brakującej masy odpadów komunalnych [Mg];

-  przekazanie nierzetelnego sprawozdania - od 500 zł do 5 000 zł;

-  nieterminowe przekazanie sprawozdania - 100 zł za każdy dzień opóźnienia.

 

Administracyjne kary pieniężne na podmiot odbierający odpady komunalne od właścicieli nieruchomości będzie nakładał w drodze decyzji wójt, burmistrz, prezydent miasta. Wpływy z kar będą stanowiły dochód gminy.

 

„Podatek śmieciowy”

Prostą konsekwencją przejęcia obowiązku organizacji odbioru (zarówno z mocy prawa, jak i z mocy uchwały)jest powstanie po stronie właścicieli nieruchomości obowiązku zapłaty tzw. podatku śmieciowego (nazwa potoczna).

 

Ogólne zasady wymiaru „podatku śmieciowego” określa u.c.p.g. (art. 6i). Są one zróżnicowane z uwagi na rodzaj nieruchomości:

  • w przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec,
  • w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy – za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości powstały odpady komunalne.

 

Nawiązują do tego przepisy dotyczące obowiązku składania deklaracji przez właścicieli nieruchomości. W tym zakresie, zgodnie z art. 6n u.c.p.g. rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, składanej przez właścicieli nieruchomości, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Uchwała ma zawierać także informację o terminach i miejscu składania deklaracji. Rada gminy może przy tym określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

 

Obliczanie „podatku śmieciowego”

Dalsze przepisy u.c.p.g. są w części skonstruowane alternatywnie, co wiąże sięz możliwością wyboru przez radę gminy jednej z metod obliczania (art. 6k ust. 1). Następuje to drogą uchwały będącej aktem prawa miejscowego. Ustawowe zróżnicowanie z uwagi na rodzaj nieruchomości zachowuje przy tym nadal aktualność.

W przypadku nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy:

· wariant 1 (art. 6j ust. 1) – opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość oraz stawki opłaty ustalonej przez radę gminy,

· wariant 2 (art. 6j ust. 1) – opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn ilości zużytej wody z danej nieruchomości oraz stawki opłaty ustalonej przez radę gminy,

· wariant 3 (art. 6j ust. 1) – opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn powierzchni lokalu mieszkalnego oraz stawki opłaty ustalonej przez radę gminy,

· wariant 4 (art. 6j ust. 2) – rada gminy może uchwalić jedną stawkę opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi od gospodarstwa domowego.

 

W przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy:

· wariant 5 (brak alternatywy – art. 6j ust. 3) – opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi iloczyn liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na danej nieruchomości oraz stawki opłaty ustalonej przez radę gminy.

 

W przypadku nieruchomości o charakterze mieszanym (np. warsztat + mieszkanie):

· wariant 6 (art. 6j ust. 4) – opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi stanowi sumę opłat obliczonych zgodnie z wariantem 5 oraz z jednym z wariantów 1-4,

· wariant 7 (art. 6j ust. 5) – rada gminy może ustalić sposób obliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi poprzez wybór jednego z wariantów 1-5.

 

Wysokość „podatku śmieciowego”

Zgodnie z art. 6k ust. 1 u.c.p.g., rada gminy w drodze uchwały dokona wyboru jednej z metod ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (co sprowadza się do wyboru jednego z wariantów 1-4) oraz ustali stawkę takiej opłaty. Ponadto określi stawkę opłaty za pojemnik o określonej pojemności – co ma znaczenie jedynie w przypadku objęcia systemem odbioru również właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy.

 

Rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ma brać pod uwagę:

· liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę,

· ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych,

· koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi

· przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo (jak się wydaje, powinno to być skoordynowane z uchwałą w sprawie deklaracji.

Rada gminy określi niższe stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli odpady komunalne są zbierane i odbierane w sposób selektywny. Przypomnieć można, że zakres obowiązku selektywnej zbiorki ma wynikać z regulaminu. Korespondują z tym również przepisy dotyczące obowiązków właścicieli nieruchomości i podmiotów odbierających (zwłaszcza art. 9f ).

 

Sposób uiszczania „podatku śmieciowego”

Artykuł 6l ustawy stanowi, że rada gminy określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego, termin, częstotliwość i tryb uiszczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę warunki miejscowe. Można tu zauważyć, że w sumie oznacza to, iż rada gminy powinna uczynić to w miarę dokładnie, mimo iż zgodnie z art. 6q w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa. Uchwała rady gminy powinna w szczególności określać dostępne sposoby zapłaty należności. Nie wolno w niej zamieszczać żadnych zwolnień przedmiotowych czy podmiotowych.

 

Decyzje administracyjne

Z uwagi na rezygnację z zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie odbioru odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości znaczenie decyzji administracyjnej jako instrumentu realizacji zadań gmin znacznie zmalało.

W obecnej wersji u.c.p.g. ze starych rozwiązań utrzymano jedynie decyzję wójta z art. 6 ust. 7, dotyczącą wykonania zastępczego i ustalenia wysokości opłat w przypadku braku umowy o odbiór odpadów. Dotyczy to jednak tylko właścicieli nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy – i to jedynie w przypadku, gdy nie są oni objęci jednolitym systemem odbioru.

 

Pojawiły się natomiast cztery nowe decyzje administracyjne, które również wydaje wójt jako organ wykonawczy gminy. Mają one jednakże zastosowanie w sytuacjach nadzwyczajnych i z pewnością nie stanowią narzędzia o charakterze reglamentacyjnym. Są to:

· art. 6o – określenie wysokości opłaty w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty,

· art. 6p – określenie wysokości zaległości w opłatach,

· art. 9j – wykreślenie z rejestru działalności regulowanej,

· art. 9x – wymierzenie kary pieniężnej przedsiębiorcy odbierającemu odpady.

 

Trzeba wreszcie zaznaczyć, że na mocy art. 6q w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy Ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z tym że uprawnienia organów podatkowych przysługują wójtowi. Podobne postanowienia odnośnie kar pieniężnych odnajdujemy wart. 9zf. Tym samym wójtowi przysługuje prawo do wydawania decyzji administracyjnych przewidzianych w Ordynacji.

 

Obowiązki właścicieli nieruchomości

Artykuł 5 u.c.p.g., dotyczący podstawowych obowiązków wszystkich właścicieli nieruchomości, praktycznie nie uległ zmianie – zamieniono słowo „urządzenia” na „pojemniki”. Natomiast art. 6h jest konsekwencją przejęcia obowiązku organizacji odbioru odpadów (zarówno z mocy prawa, jak i z mocy uchwały – chodzi tu o powstanie po stronie właścicieli nieruchomości obowiązku zapłaty tzw. Podatku śmieciowego. Przypomnieć wypada, że podatek ten nie musi dotyczyć wszystkich właścicieli nieruchomości – do części z nich nadal mogą być stosowane stare zasady.

Właściciel nieruchomości, objęty obowiązkiem opłatowym, jest obowiązany złożyć do wójta deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w terminie 14 dni od dnia zamieszkania na danej nieruchomości pierwszego mieszkańca lub powstania na niej odpadów komunalnych. W przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację – w terminie14 dni od dnia nastąpienia zmiany. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana (art. 6m u.c.p.g.).

Wzór deklaracji ustala rada gminy aktem prawa miejscowego. W razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty zagospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę uzasadnione szacunki, w tym średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach podobnym charakterze (art. 6o).

 

Odnotować trzeba dodatkowo jeszcze jedną nowość. Zgodnie z art. 6s w przypadku, gdy gmina nie realizuje obowiązku odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości właściciel nieruchomości jest obowiązany do przekazania odpadów komunalnych, na koszt gminy, podmiotowi odbierającemu odpady komunalne od właścicieli nieruchomości, wpisanemu do rejestru działalności regulowanej. Wynika z tego, że musi zawrzeć odpowiednią umowę – w stosunku do gminy przysługuje mu wówczas regres. Zauważyć też przyjdzie, że w u.c.p.g. brak jest sankcji za niewykonanie tego obowiązku.

Sposób obliczania opłaty

Znowelizowane przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (u.c.p.g.) przewidują kilka sposobów obliczania wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi – potocznie zwanej „podatkiem śmieciowym”.

Jest to przedmiotem regulacji art. 6j u.c.p.g. Mamy zatem do czynienia z kilkoma podstawowymi możliwościami, przy czym zawsze jest to iloczyn, w którym jednym z czynników jest stawka opłaty, określona przez radę gminy, a drugim – liczba wynikająca z przyjętego kryterium. Takim kryterium może być liczba mieszkańców, ilość zużytej wody z danej nieruchomości, powierzchnia lokalu mieszkalnego, gospodarstwo domowe lub liczba pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na danej nieruchomości.

 

Czy lista zamknięta?

Pierwsze pytanie dotyczy możliwości wyboru jeszcze jakiejś innej metody obliczania. Trzeba przyjąć, że jest to niemożliwe – z jednym zastrzeżeniem. Artykuł 6j ust. 4 dopuszcza stosowanie swoistej metody mieszanej, ale tylko w sytuacji, gdy dotyczy to nieruchomości wykorzystywanej jednocześnie do celów mieszkaniowych oraz innych niż mieszkaniowe. Ponadto trzeba pamiętać, że kryterium liczby pojemników z odpadami komunalnymi powstałymi na danej nieruchomości może dotyczyć jedynie nieruchomości innych niż wykorzystywane do celów mieszkaniowych. Jest to poważne utrudnienie, bowiem – jak dotąd – była to powszechnie stosowana metoda ustalania stawki opłat za odbieranie odpadów komunalnych (będącej przedmiotem zarówno uchwał gmin w sprawie górnych stawek takiej opłaty, jak i umów zawieranych z właścicielami nieruchomości).

Wszyscy się do tego przyzwyczaili i nie wiadomo, jak zareagują właściciele nieruchomości z lokalami mieszkalnymi, gdy dowiedzą się, że jest to obecnie wykluczone.

 

Wybór wariantu

Teoretycznie najprostszym wariantem dla nieruchomości wykorzystywanych w celach mieszkaniowych jest ustalenie liczby mieszkańców. Ważne jest przy tym, iż należy najpierw ustalić, czy na danej nieruchomości zamieszkuje choć jedna osoba. Wynika to z postanowień art. 6i u.c.p.g. i było przedmiotem nieco bardziej szczegółowych rozważań w listopadowym numerze „Przeglądu Komunalnego” – co czyni zbędnym dalsze komentarze. Warto jednak przypomnieć, że nie jest to wcale łatwe i może budzić rozliczne wątpliwości oraz generować spory. Pokonanie wszakże owej pierwszej rafy pozwala wykorzystać dokonane ustalenia –

wystarczy konsekwentnie nadal stosować tę samą metodę w celu określenia, czy i w jakiej liczbie nieruchomości „zamieszkują mieszkańcy”.

 

Wybór drugiej opcji (ilość zużytej wody z danej nieruchomości) rodzi w praktyce tyleż wątpliwości, co entuzjazmu. Z jednej strony podkreśla się, że jest to kryterium bardzo obiektywne – choć tylko wtedy, gdy są założone liczniki wody. W wypadku nieruchomości traktowanych jako jedna całość jest to regułą. Powstaje jednak problem ewentualnego sumowania ilości wody w sytuacji zainstalowania kilku liczników. Rodzi się także pytanie, czy rada gminy może wziąć pod uwagę jedynie wodę zużytą do celów czysto bytowych (wyłączeniem np. wody zużytej do podlewania ogródka – o ile to da się wydzielić). Ustawa zdaje się wykluczać takie rozwiązanie – choć jest to tylko jedna z możliwych wykładni. W tym wariancie kluczową sprawą jest opracowanie wiarygodnego algorytmu pozwalającego przeliczyć zużytą wodę na wytworzone odpady komunalne. Ważne jest przy tym, aby zaakceptowali to również mieszkańcy. Należy pamiętać, iż „podatek śmieciowy” będą wprawdzie płacić właściciele nieruchomości, ale w rzeczywistości przełoży się to na rozliczenia wewnętrzne (np. z najemcami).

 

Wybór trzeciego wariantu (powierzchnia lokalu mieszkalnego) – mimo iż kryterium jest bez wątpliwości również obiektywne – rodzi szereg niebezpieczeństw. Podstawowy zarzut może być formułowany w sytuacji, gdy liczba rzeczywistych mieszkańców (a co za tym idzie – potencjał do wytwarzania odpadów komunalnych)znacząco odbiega od średniej (np. jeden mieszkaniec w dużym lokalu lub kilkunastu w bardzo małym). W sumie przyjęte rozwiązanie rozpatrywać należy w kategoriach polityki społecznej, a nie prawa. Nie ulega wszakże wątpliwości, że paradoksalnie biedzie towarzyszy często duża ilość odpadów – a z pewnością koszt utrzymania porządku na takich nieruchomościach jest wyższy niż w przypadku mieszkańców bardziej zasobnych i dbających o swój własny komfort.

 

Wybór opcji czwartej rodzi podobne dylematy. Powstaje pytanie, co to znaczy „gospodarstwo domowe”. Tak zwany singiel nie jest prostym odpowiednikiem rodziny wielopokoleniowej czy też wielodzietnej. Czy podnajemca części mieszkania stanowi osobne gospodarstwo domowe? Pytania takiego rodzaju można mnożyć– rada gminy będzie jednak musiała na nie odpowiedzieć.

 

Stawka opłaty

Zagadnienie sposobu ustalania stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (a więc drugiego czynnika iloczynu, jakim jest owa opłata) jest uregulowane bardzo zwięźle (żeby nie powiedzieć pobieżnie) wart. 6k ust. 2 i 3 u.c.p.g. Rada gminy ma wziąć przede wszystkim pod uwagę liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę, ilość wytwarzanych na jej terenie odpadów komunalnych oraz koszty funkcjonowania systemu gospodarowania nimi.

Jest to jasne i zrozumiałe. Rada gminy ma jednakże również wskazać zasady określania wysokości opłaty w przypadkach, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie lub sezonowo. Nie chodzi tu o kwestie dowodowe – ale o określenie zasad. Może to być dość trudne.

Z tego względu „najatrakcyjniejszy” wydaje się wybór drugiego wariantu metody obliczania wysokości opłaty (ilość zużytej wody z danej nieruchomości) – problem rozwiązuje się automatycznie.

Zawsze należy przy tym pamiętać, że nowa wersja ustawy u.c.p.g. zachowała dotychczasową zasadę – za odpady komunalne zbierane i odbierane w sposób selektywny stosuje się niższe stawki opłaty. Przypomnijmy – odpady komunalne zbiera właściciel nieruchomości, a odbiera je podmiot, któremu gmina powierzy to zadanie (przedsiębiorca lub gminna jednostka organizacyjna). Wygląda na to, że konsekwencje nieprawidłowego postępowania podmiotu odbierającego mogą obciążać właściciela nieruchomości. Skłania to do sugestii, aby bardzo ostrożnie stosować powyższą zasadę.

 

dr Jan Jerzmański

Jendrośka Jerzmański Bar i Wspólnicy. Prawo gospodarcze i ochrony środowiska, Wrocław – Poznań – Toruń

Krajowa mapa zagrożeń bezpieczeństwa

Biznes.gov.pl

Moja Komenda

Zarejestruj swoje dziecko online

Kalendarium

Grudzień 2021
Nd Pn Wt Śr Cz Pt So
28 29 30 1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31 1

Organizacje pozarządowe

Urząd Gminy Goraj
23-450 Goraj
ul. Bednarska 1
tel: +48 84 685 80 02
fax: +48 84 685 81 18
e-mail: poczta@goraj.eurzad.eu
www.goraj.eu

Godziny pracy: pn. - pt 7:30 - 15:30

Liczba odwiedzin online

Naszą witrynę przegląda teraz 30 gości 
Dzisiaj5
Wczoraj79
Tydzień399
Miesiąc221
Użytkowników ogółem205355

Wykluczenie cyfrowe

Wykluczenie cyfrowe

Projekty UE

Projekty UE



Projekt współfinansowany przez Unię Europejską z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Lubelskiego.